Het goede voorbeeld

Wie bij IKEA werkt, krijgt vanochtend misschien wel iets lekkers bij de koffie. Vandaag viert Ingvar Kamprad, de oprichter van het Zweedse meubelwarenhuis, namelijk zijn negentigste verjaardag. Al het personeel trakteren wordt nog een hele klus, want er werken wereldwijd 155.000 mensen bij het bedrijf. Zonder Kamprad had IKEA simpelweg niet bestaan. Je kunt het al zien aan de bedrijfsnaam: IKEA staat voor zijn initialen (Ingvar Kamprad) en die van de boerenhoeve (Elmtaryd) en het dorp (Agunnaryd) waar hij opgroeide. Agunnaryd ligt in Småland, een regio in het zuidwesten van Zweden. Inderdaad: het is geen toeval dat de kinderspeelhoek bij IKEA Småland heet.

In 1943 zette de jonge Kamprad in zijn ouderlijke woning een postorderbedrijf op. Hij legde zich toe op de verkoop van meubels en in 1951 kwam de eerste IKEA-catalogus uit. Nu, vijfenzestig jaar later, heeft de onderneming volgens de website (die in 2015 meer dan 1,9 miljard keer is bezocht) 328 winkels in 28 landen. En met een oplage van 213 miljoen exemplaren is de IKEA-catalogus het meest verspreide boekwerk ter wereld. Wie is die Ingvar Kamprad toch, de man die tot de rijksten der aarde wordt gerekend? Als er iets is wat hem typeert, is het zijn spaarzaamheid. Onlangs vertelde Kamprad op de Zweedse televisie dat hij zijn kleding steevast op de rommelmarkt koopt. Het was al bekend dat hij graag de bus neemt, uit eten gaat bij zijn eigen winkels, theezakjes hergebruikt en tuk is op alle mogelijke kortingen. Naar eigen zeggen wil hij daarmee voor het IKEA-personeel ‘het goede voorbeeld’ geven. Dat hij zo zuinig is, relateert hij aan zijn Smålandse afkomst. In het boekje ‘Testament van een meubelhandelaar’ (1976) – de bijbel voor IKEA-medewerkers – schrijft Kamprad hoezeer IKEA is beïnvloed door de cultuur van zijn geboortestreek. ‘Eenvoud is een deugd’, predikt hij, en ‘verkwisting van middelen één van de ernstigste ziekten der mensheid’.

De IKEA-oprichter heeft een managementstijl die bekend staat als ‘leading by example’: leiderschap door als rolmodel te fungeren voor het personeel. Maar ik betwijfel of Kamprad daarin helemaal slaagt. Is hij niet gewoon gierig in plaats van zuinig? Ook kun je je afvragen of Kamprad altijd zo navolgenswaardig is geweest. Hij is zeker niet heilig, wat blijkt uit zijn jarenlange alcoholverslaving en belastingvlucht naar Zwitserland. Sinds 2014 woont Kamprad weer in Zweden, maar hij heeft ook een wijngaard in de Provence. Het is dus op zijn minst twijfelachtig of Kamprad voortdurend het goede voorbeeld geeft. Maar dat neemt niet weg dat hij een goed voorbeeld is van een bevlogen en inspirerende ondernemer. Als Ingvar Kamprad vandaag al trakteert, zal het vast uit het IKEA-assortiment zijn. En hem inschattende blijft het bij een koekje. De zonderlinge Zweed laat zien dat je er niet alleen oud mee kunt worden, maar ook succesvol.

Deze column is eerder gepubliceerd in de Twentsche Courant Tubantia van 30 maart 2016

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Ik wil meer informatie

Bel mij terug

Bekijk alle columns