Voorbereid op vergrijzing

Sinds enkele jaren worden in Duitsland meer incontinentieluiers dan babyluiers verkocht. Het is een banale uiting van de enorme vergrijzing waarmee ons buurland te maken heeft. Na Japan heeft Duitsland de oudste bevolking ter wereld. Dankzij medische vooruitgang neemt vooral het aantal 80-plussers toe. In het Duitse straatbeeld kun je dat goed zien: je komt opvallend veel hoogbejaarden tegen, al dan niet met stok, rollator of scootmobiel. Duitse politici zoeken naar slimme methoden om met die vergrijzing om te gaan. Want ouderdom komt vaak met gebreken, zoals beperkte mobiliteit, moeilijkheden met zien en horen en vergeetachtigheid. Niet alleen thuis levert dat problemen op, maar ook in de openbare ruimte.

Sommige Duitse gemeenten hebben daarom een Seniorenrat ingesteld, een adviesorgaan dat opkomt voor de belangen van bejaarde burgers. Een losliggende stoeptegel, een te hoge instap in de tram of een stoplicht dat te snel op rood springt – niets ontsnapt aan de aandacht van de seniorenraad. Het lokaal bestuur neemt de klachten serieus en probeert er wat aan te doen. Andere gemeenten bieden Mobil im Alter-trainingen aan. Ouderen krijgen bijvoorbeeld les in het kopen van tickets bij automaten en tips over hoe ze met een rollator in de bus kunnen stappen. Daarnaast doen steeds meer Duitse plaatsen hun best het centrum barrièrevrij te maken: zo min mogelijk opstapjes, drempels en andere belemmeringen voor ouderen die slecht ter been zijn. Ook passen ze het ‘twee zintuigen’-principe toe, waarbij horen, zien en voelen gecombineerd of gecompenseerd worden. Illustratief zijn informatieborden in braille, het ratelapparaat bij zebrapaden en meer en betere straatverlichting. Het zijn allemaal voorbeelden van wat in Duitsland Design für Alle wordt genoemd: het wegnemen of verminderen van barrières in de publieke ruimte, zodat iedereen er makkelijk gebruik van kan maken.

In Nederland is de vergrijzing nog niet zo ver voortgeschreden als bij onze oosterburen. We moeten er echter wel op voorbereid zijn, omdat het aantal 80-plussers in ons land gestaag stijgt. Maar hoe voelt het eigenlijk om als hoogbejaarde de straat op te gaan? Daar hebben de Duitsers iets op gevonden: een Alterssimulationsanzug, een pak waarmee je voor even in de huid kunt kruipen van een niet-vitale 80-plusser. Het is een outfit van 20 kilo, uitgerust met een verzwaard vest, troebele bril, geluiddempende koptelefoon en allerlei strakke bandages. Steeds meer Duitse architecten, wethouders en winkeliers gebruiken het om steden en dorpen barrièrevrij te maken. Zelf heb ik ook zo’n pak aangeschaft om toehoorders tijdens presentaties te laten ervaren hoe het is om op hoge leeftijd rond te lopen. Vergrijzing vraagt nu eenmaal om empathie. Alle proefpersonen die het ouderdomspak aandoen zijn opgelucht dat ze het na een kwartiertje weer kunnen uittrekken. Nu kan het nog, want als ze zelf 80-plus zijn, is het de dagelijkse realiteit. Laten we daarom leren van de Duitse ervaringen en ons beter inleven in de noden van de grijze medemens.

Deze column is eerder gepubliceerd in de Twentsche Courant Tubantia van 5 september 2015

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Ik wil meer informatie

Bel mij terug

Bekijk alle columns