Geluksvogels
’s Ochtends word ik regelmatig gewekt door zingende vogels. Of het vogelgezang voor mijn raam de afgelopen jaren is afgenomen, vind ik lastig te beoordelen. Maar ik vroeg het me meteen af toen ik de cijfers van een onlangs gepubliceerde studie tot me door liet dringen: sinds 1980 is de vogelpopulatie in Europa fors gedaald – meer dan 600 miljoen vogels zijn verdwenen. Die enorme daling is vooral waarneembaar bij veelvoorkomende soorten zoals de huismus, kwikstaart en spreeuw. Pesticides in de landbouw zijn de grootste boosdoener, want daardoor neemt het aantal insecten af waarmee vogels zich voeden.
De resultaten van de Europese vogelstudie zijn des te alarmerender als je bedenkt dat vogels bijdragen aan ons geluk. Dat blijkt althans uit een artikel uit het tijdschrift Ecological Economics waarin Duitse onderzoekers verslag doen van hun onderzoek naar het welbevinden van 26.000 mensen in 26 Europese landen. Wat blijkt? Vogels maken gelukkiger dan geld. Nauwkeuriger gezegd: een toename van tien procent meer soorten vogels in de dagelijkse leefomgeving zorgt voor een verhoging van de levenskwaliteit die Europeanen ervaren – méér nog dan als ze tien procent meer inkomen krijgen. Toegegeven, het gaat niet zozeer om het aantal vogels in onze omgeving, maar om de rijkdom aan vogelsoorten. Maar toch: het blijft een interessante en verrassende onderzoeksbevinding.
Hoe is de relatie tussen vogels en geluk te verklaren? Over de causaliteit spreken de onderzoekers zich niet uit, ze stellen slechts een correlatie tussen beide vast. Kan het zijn dat het om een schijnverband gaat, vergelijkbaar met studies die een link laten zien tussen de hoeveelheid ooievaars in een gebied en het plaatselijke geboortecijfer? Ook al blijft het gissen, een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat je in landschappelijk aantrekkelijke (lees: groene) plekken een grotere diversiteit aan vogels aantreft en dat de aanwezigheid van groen dus de onderliggende oorzaak is. Van groene omgevingen weten we immers dat ze bijdragen aan onze geluksbeleving, bijvoorbeeld omdat ze stressverlagend werken.
Hoe het ook zij, tussen mensen en vogels bestaat een speciale band. Of zoals auteur en vogelaar Graeme Gibson het in ‘The Bedside Book of Birds’ (2005) mooi omschrijft: ‘Hoelang betoveren vogels ons al? Voor eeuwig, lijkt het.’ Alle reden om ons zorgen te maken over het verlies aan biodiversiteit in onze dagelijkse leefomgeving. Het behoud van vogelrijkdom in Europa is niet alleen belangrijk vanuit het perspectief van natuurbescherming – het is niets minder dan een investering in de levenskwaliteit van ons allemaal. Zolang het gezang van vogels me ’s ochtends blijft wekken, prijs ik me in elk geval gelukkig.
Bron: J. Methorst, K. Rehdanz, T. Mueller, B. Hansjürgens, A. Bonn & K. Böhning-Gaese (2021), The importance of species diversity for human well-being in Europe, Ecological Economics, 181, art. 106917
Deze column is eerder gepubliceerd in Stadswerk Magazine (06/2023)
