Future Design-aanpak
Klimaatadaptatie, energietransitie, vergrijzing… het zijn allemaal uitdagingen die vragen om een langetermijnvisie. Wat we nu doen of laten, heeft gevolgen voor de generaties na ons. Maar hoe kunnen we ons inleven in de inwoners van straks, een groep die nog geen stem heeft? Steeds vaker gebruiken overheidsinstanties daarvoor een ‘toekomststoel’: in de vergaderzaal wordt een lege stoel geplaatst die symbool staat voor de mensen die nog niet geboren zijn. De toekomststoel moet beslissers eraan herinneren bij hun besluiten ook met de consequenties op de lange termijn rekening te houden.
In Japan gaan overheden nog een stap verder om zich in te leven in toekomstige generaties. Daar wint de Future Design-beweging terrein: een stroming die pleit voor intergenerationele rechtvaardigheid met als motto ‘we erven de aarde niet van onze ouders, maar lenen haar van onze kinderen’. Future Design wordt onder meer ingezet tijdens participatietrajecten, zoals bewonersbijeenkomsten en burgerraden. De crux van de methode is dat de aanwezigen bij het nadenken over een toekomstig vraagstuk in twee groepen worden verdeeld: een groep die de kwestie beschouwt vanuit het perspectief van de huidige bewoners en een groep die de visie van de ‘denkbeeldige toekomstige generatie’ – de inwoners van het jaar 2060 – hanteert. Om het verschil tussen beide groepen te onderstrepen, moeten deelnemers van de ‘groep 2060’ gele hesjes over hun kleding aantrekken.
In een artikel in het tijdschrift Sustainability Science bespreken onderzoekers de resultaten van een reeks Future Design-workshops in de Japanse stad Yahaba. Het gemeentebestuur vroeg bewonersgroepen hoe ze hun stad in 2060 voor zich zagen en welke maatregelen volgens hen genomen moesten worden. Interessant: de groep die de ‘denkbeeldige toekomstige generatie’ vertegenwoordigde kwam met beleidsvoorstellen die een stuk radicaler en progressiever waren. Door zich te verplaatsen in het perspectief van hun (klein)kinderen, hadden de deelnemers van ‘groep 2060’ veel meer aandacht voor thema’s als klimaatadaptatie, technologische ontwikkeling en gezondheid. En bij de plenaire terugkoppeling bleken deze ‘visionairs’, duidelijk herkenbaar aan hun vestjes, de ‘hier en nu’-groep te kunnen overtuigen van het belang van fundamenteler beleid.
Zelf heb ik de Future Design-aanpak bij verschillende gelegenheden toegepast, waarbij ik – om misverstanden te voorkomen – de gele hesjes heb vervangen door gekleurde petjes. De methode werkt verrassend goed, of je nu sessies houdt bij groepen gemeenteambtenaren, corporatiebestuurders of ondernemers. Net zoals de toekomststoel is de Japanse aanpak wat mij betreft een waardevol hulpmiddel om je in te leven in de generaties na ons en zo de toekomst in het nu te brengen.
Bron: K. Hara en anderen (2019), Reconciling intergenerational conflicts with imaginary future generations: evidence from a participatory deliberation practice in a municipality in Japan, Sustainability Science, 14, pp. 1605-1619
Deze column is eerder gepubliceerd in Stadswerk Magazine (01/2024)
