De professionele blik
Een andere kijk op hetzelfde verschijnsel – het komt vaak voor, met name op de werkvloer. Bekend is de klinische blik van artsen en zorgverleners: hun expertbenadering kan sterk verschillen van wat een patiënt of cliënt zelf ervaart. Maar ook op het gebied van de publieke ruimte loopt de visie van professionals en de mensen op wie ze zich richten – bewoners, bezoekers en andere gebruikers – nogal eens uiteen. Zo kan een stadsplanner een plein primair beschouwen als een verkeersknooppunt, terwijl bewoners precies dezelfde locatie als gezellige ontmoetingsplek zien. Dezelfde ruimte, maar anders geïnterpreteerd.
Wat zegt de wetenschap over de blik van professionals die werkzaam zijn in de fysieke leefomgeving? De Finse onderzoeker Maija Tiitu zocht het samen met zeven collega’s uit. Ze keken in hoeverre de percepties van stedelijke professionals (zoals medewerkers van de gemeente) op een leefbare buurt overeenstemden met die van bewoners. Hun onderzoek, waarover ze in 2024 publiceerden in European Planning Studies, analyseerde buitenwijken in de Finse steden Helsinki, Vantaa en Vaasa. In workshops werden professionals samengebracht om hun mening te geven over de leefbaarheid van de wijken. Op hun beurt gaven buurtbewoners hun oordeel via schriftelijke enquêtes en op meerdere bijeenkomsten die de onderzoekers ter plekke organiseerden. In totaal deden 750 bewoners mee aan het onderzoek. De belangrijkste bevinding van de studie was geruststellend: de visies van professionals en bewoners over de randvoorwaarden voor een leefbare buurt kwamen grotendeels overeen. Beide groepen vonden de netheid van de omgeving, sociale veiligheid, de nabijheid van voorzieningen (zoals zorg en winkels) en de aanwezigheid van groen cruciaal. Wel stelden ze deels andere prioriteiten: de buurtbewoners hechtten meer waarde aan verkeersveiligheid en een goede verlichting van looproutes dan de professionals, terwijl laatstgenoemden diversiteit qua woningtypes en variatie in eigendomsvormen van groter belang achtten. Gelukkig waren de bewoners vaak tevreden met de aspecten van de buurt die ze belangrijk vonden. Toch hadden ze zorgen over zaken waar professionals minder oog voor hadden, zoals geluidsoverlast, nieuwbouw die ten koste gaat van groenvoorzieningen en het gebrek aan ontmoetingsplekken.
Opgelucht constateren de Finse onderzoekers dat er in hun studie veel overeenstemming was tussen bewoners en professionals over wat een buurt leefbaar maakt. Wel geven ze toe dat het lastig is om hun bevindingen te generaliseren. De resultaten kunnen immers locatiespecifiek zijn: een buitenwijk in Helsinki of Vaasa is niet zomaar vergelijkbaar met een buurt in, zeg, Helmond of Valkenswaard. Wel mogen we op basis van de Finse studie stellen dat stedelijke professionals altijd beducht moeten zijn voor de ‘blinde vlek’: omdat ze vaak cruciale lokale ervaringskennis missen en geneigd zijn om analytisch te kijken, kunnen ze blind zijn voor alledaagse problemen, of het nu gaat om poep op de stoep of geluidsoverlast.
Bron: M. Tiitu en anderen (2024), Comparing city practitioners’ and residents’ perceptions of a liveable neighbourhood in Finland, European Planning Studies, 32 (5), 1118-1145
Deze column is eerder gepubliceerd in Stadswerk Magazine (03/2026)
