Murals in Málaga
Veel zonaanbidders kennen de Spaanse stad Málaga (circa 580.000 inwoners) vrijwel alleen vanwege het vliegveld. Als ze geland zijn, reizen ze door naar Marbella, Torremolinos of andere badplaatsen aan de Costa del Sol. Maar steeds meer toeristen besluiten hun vakantie in Málaga zelf door te brengen. Terecht, want de stad is booming en biedt voor elk wat wils. En dat heeft niet alleen te maken met het aangename klimaat, de historische binnenstad en de ontspannen Malagueños. De gemeente heeft vanaf het begin van de 21ste eeuw flink in de stad geïnvesteerd en in de marketing daarvan. Zo is het havengebied bij het centrum getrokken, werd de binnenstad autovrij gemaakt en kregen de kunst- en cultuursector een financiële impuls.
Cultuurliefhebbers bezoeken Málaga niet alleen omdat het de geboortestad van Pablo Picasso is. Ze komen de laatste tijd ook af op de achterstandswijk Soho Málaga die zich heeft ontwikkeld tot een hotspot van street art. Vanaf 2013 heeft de gemeente binnen het project Málaga Arte Urbano Soho (MAUS) gerenommeerde graffitiartiesten opdracht gegeven de destijds verloederde wijk letterlijk en figuurlijk kleur te geven. Het resultaat mag er zijn: je vindt er overal intrigerende murals, onder meer van internationale topkunstenaars als ROA, Dean Stockton en Kenny Scharf. Getuige de hippe horeca met het bijbehorende publiek – denk aan studenten, creatieve professionals en toeristen – heeft die gesubsidieerde ‘culture led-development’ van Soho Málaga geleid tot gentrificatie. Het feit dat het in de wijk gevestigde Centro de Arte Contemporáneo de Málaga (CAC) – een tentoonstellingshal voor moderne avantgarde-kunst – gratis toegankelijk is, doet daar niets aan af.
Voor het ‘echte’ Soho van Málaga moet je naar Lagunillas. Deze volksbuurt in het centrum ligt niet ver van de plek waar Picasso zijn jeugdjaren doorbracht en is nog redelijk authentiek. Ook hier kom je in bijna iedere straat street art tegen, maar dan gemaakt door lokale kunstenaars. De gemeente komt er niet aan te pas met een speciaal opgezet straatkunstbeleid. In plaats daarvan gaan de artiesten in Lagunillas hun eigen gang. Hun originele murals, portretten en cartoons doen niet onder voor die in Soho Málaga. En op de muren gespoten zinnen als ‘Málaga staat niet te koop’ maken duidelijk dat de graffiti tevens een politiek doel heeft. Zou het Lagunillas lukken om gentrificatie te voorkomen? Aan de wijkbewoners zal het niet liggen. Ze houden angstvallig in de gaten of de balans tussen de buurtidentiteit en vercommercialisering niet doorschiet.
En kom je als toerist toch vooral naar Málaga voor de trits ‘zon, zee en zand’? Zelfs dan word je telkens geconfronteerd met street art. Langs het strand zijn veel omkleedcabines en wc-units opgefleurd met vrolijke schilderingen, soms van hoge kwaliteit. Vaak gaat het om afbeeldingen die refereren aan het zee- en strandleven, zoals een vissersboot of een kind dat likt aan een ijsje. De murals geven de boulevards en aanpalende stranden kleur en zeggen iets over de ‘couleur locale’. Als Pablo Picasso zijn geboortestad terug zou zien, zou hij ongetwijfeld trots zijn.
Deze column is gebaseerd op bezoeken aan Málaga in maart 2023 en in januari 2024
