Slums op de kaart
Laxmi Nagar, een slum in de miljoenenstad Pune is het westen van India, telt circa 5400 inwoners. Tot een paar jaar terug had de wijk geen straatnamen – er was slechts één adres, namelijk die van de slum zelf. Dat dit problemen opleverde, laat zich raden. Want waar moeten ambulances en maatschappelijk werkers zijn als een wijkbewoner ze nodig heeft? En waar kunnen bezorgdiensten hun leveringen voor winkels en post en pakketjes voor inwoners achterlaten? Als noodoplossing fungeerde een markante boom als verzamelpunt voor de wijk. Sinds 2021 is Laxmi Nagar echter in kaart gebracht en heeft de slum digitale adressen in de vorm van zogenoemde ‘pluscodes’: combinaties van letters en cijfers met een plusteken ertussen. Zo zit er op FRV5+59WV een winkeltje en verwijst FRV5+2W56 naar een openbaar toilet. Via Google Maps kan iedereen met internettoegang de locaties vinden.
Initiatiefnemer van het ‘cartograferen’ van Laxmi Nagar is Pratima Joshi. Met haar non-profitorganisatie Shelter Associates zet de Indiase architecte zich al sinds 30 jaar in om de levensomstandigheden van slumbewoners in haar thuisland te verbeteren. Zo heeft ze ervoor gezorgd dat meer dan 20.000 huishoudens een eigen toilet kregen. De chaotische kadastrale situatie die ze aantrof tijdens dit grootschalige sanitaire programma bracht haar op het idee Google en UNICEF te benaderen om alle locaties in Laxmi Nagar een online vindbaar adres te geven. De coronacrisis bracht het project in een stroomversnelling – medisch personeel diende immers exact te weten waar ze moesten zijn om besmette wijkbewoners te traceren. Op dit moment is heel Laxmi Nagar in kaart gebracht en hebben alle objecten in de gebouwde omgeving een uniek digitaal adres.
Aanvankelijk waren veel slumbewoners sceptisch over het initiatief van Shelter Associates. Sommigen dachten dat het project een truc van de overheid was om de wijk uiteindelijk te kunnen ontruimen; anderen hadden geen beeld bij Google Maps. Maar dankzij de inzet van studenten die van deur tot deur gingen om uit te leggen wat het project beoogde, ontstond er in de wijk steeds meer draagvlak. Nu zijn de inwoners maar wat blij met hun straatnaam en huisnummer op het web. Ze kunnen via hun smartphone niet alleen eten bestellen bij een bezorgservice, maar bijvoorbeeld ook een eigen bankrekening openen en zich tot instanties wenden. Het draagt eraan bij dat hun zware bestaan iets lichter wordt. De digitale cartografie van Laxmi Nagar heeft trouwens ook een fysieke vertaling gekregen: op woningen, winkels en gebouwen in de wijk prijken nu overal blauwe bordjes met pluscodes. Met haar project heeft Pratima Joshi slums letterlijk en figuurlijk op de kaart gezet.
Bron: S. Abhyankar (2021), Slum dwellers in India get unique digital addresses, The MIT Review (May/June), www.technologyreview.com
Deze column is eerder gepubliceerd in Stadswerk Magazine (07/2023)
